na strone telefony poziom

 

Przyjdź na koncert i pomóż choremu Sławkowi

Serdecznie zapraszamy wszystkich ludzi o wielkich sercach na koncert charytatywny na rzecz Sławka Marchaja , chorego na glejaka złośliwego II stopnia. To nowotwór mózgu, którego co roku rozpoznaje się u 1500 Europejczyków. Mamy okazję pomóc jednej z takich osób! Wystarczy przyjść na koncert i ofiarować dowolną sumę do puszki. 

Kiedy: 23 czerwca 2017r. godz. 21:00

Gdzie: Dom Kultury w Wolbromiu

Wraz z organizatorami serdecznie zapraszamy!

W hołdzie olkuskim Żydom

Przez trzy dni olkuszanie brali udział w wydarzeniach zorganizowanych z okazji 75. rocznicy zagłady olkuskich Żydów. Na uroczystościach obecni byli również przedstawiciele społeczności żydowskiej, w tym potomkowie nielicznych ocalałych Żydów z Olkusza, których rodziny zostały zamordowane przez nazistów podczas II wojny światowej.

olkuskim zydom 7

- Upamiętnienie tragedii, podczas której zginęła niemal połowa mieszkańców naszego miasta, to nasz moralny obowiązek. W tym roku zdecydowaliśmy się na cykl wydarzeń, obejmujących nie tylko symboliczne upamiętnienie ofiar, ale przede wszystkim kładących nacisk na edukację i przekazanie wiedzy na temat żydowskiej części przedwojennego społeczeństwa w Olkuszu – mówi Roman Piaśnik, burmistrz Olkusza.

Wystawa i koncert

Uroczystości rozpoczęły się w niedzielę 11 czerwca od otwarcia plenerowej wystawy „Olkuscy Żydzi” prezentowanej na rynku oraz koncertu muzyki klezmerskiej. Licznie zebranych powitał Roman Piaśnik, burmistrz Miasta i Gminy Olkusz, a zarazem główny organizator uroczystości. Wystawa „Olkuscy Żydzi” prezentuje historię olkuskiej diaspory żydowskiej. Zostało na niej zaprezentowanych przeszło 180 archiwalnych fotografii pochodzących głównie ze zbiorów olkuskiego Muzeum Regionalnego PTTK, a także Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz zbiorów prywatnych. Wystawę przygotował Urząd Miasta i Gminy w Olkuszu we współpracy z Miejskim Ośrodkiem Kultury w Olkuszu. Scenariusz i teksty wystawy opracowali Ireneusz Cieślik i Jacek Sypień, a konsultacji historycznej dokonał Krzysztof Kocjan. Wystawę na olkuskim rynku można oglądać do końca lipca.

Po otwarciu wystawy, z plenerowej sceny popłynęły tradycyjne melodie żydowskie, z piosenkami śpiewanymi w galicyjskiej odmianie języka jidysz. Tę kulturalną ucztę, zapewnili muzycy grupy Magda Brudzińska Klezmer Trio w składzie: Magda Brudzińska (śpiew, altówka), Marcin Wiercioch (akordeon) i Piotr Południak (kontrabas). Uczestnicy niedzielnych wydarzeń otrzymali także bezpłatne broszury „Olkuscy Żydzi” przybliżające historię olkuskiej diaspory żydowskiej. Ulotki zostały opracowane i wydane przez olkuski magistrat.

Avi Applestein i Ruth Melcer, których dziadkowie mieszkali w Olkuszu, spotkali się z burmistrzem Romanem Piaśnikiem. Spotkanie było okazją do podzielenia się refleksjami z włodarzem Olkusza. – Jesteśmy niezmiernie wzruszeni i zaszczyceni tym, że miasto zorganizowało oficjalne obchody rocznicy. Dla nas i naszych rodzin, rozsianych po całym świecie, to bardzo wiele znaczy. Wkładamy dużo wysiłku w to, aby poznać korzenie i możemy liczyć na pomoc ze strony miasta – mówili Avi i Ruth, potomkowie olkuskich Żydów. 

Warsztaty edukacyjne dla młodzieży

W poniedziałek 12 czerwca prawie 180 uczniów olkuskich szkół wzięło udział w warsztatach edukacyjnych zatytułowanych „Żyli wśród nas”. Warsztaty, które odbywały się w MOK Centrum Kultury, rozpoczynały się od ilustrowanej archiwalnymi fotografiami prelekcji poświęconej historii olkuskiej społeczności żydowskiej. Następnie uczestnicy warsztatów mieli okazję zobaczyć przejmujący film „Kandel's Hora - Pamięci olkuskich Żydów” zrealizowany w 2008 roku na zlecenie Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Olkuszu. Otrzymali również zestawy materiałów edukacyjnych, przekazane przez krakowski oddział IPN . Potem uczestnicy warsztatów wyruszyli z przewodnikiem na krótki spacer po olkuskiej starówce odwiedzając miejsca związane z historią olkuskiej diaspory żydowskiej oraz czasową wystawę olkuskich judaików w Muzeum Regionalnym PTTK, po której oprowadzała prezes olkuskiego oddziału PTTK Barbara Stanek. Wystawę judaików można oglądać do połowy lipca. W warsztatach wzięli udział uczniowie SP 3 i SP 6 oraz gimnazjów nr 2 i 3 wraz z nauczycielami. Bezpłatne warsztaty zostały zorganizowane przez Urząd Miasta i Gminy w Olkuszu we współpracy z Miejskim Ośrodkiem Kultury w Olkuszu i olkuskim oddziałem PTTK. Mimo niesprzyjającej pogody kilka osób wzięło udział w bezpłatnej, popołudniowej wycieczce „Śladami olkuskich Żydów”.

Apel pomordowanych

Tego samego dnia wieczorem na olkuskim rynku odbył się „Apel pomordowanych”. Pierwszy raz w historii Olkusza publicznie odczytano 2300 imion i nazwisk olkuszan pochodzenia żydowskiego, którzy zostali zamordowani podczas II wojny światowej. Nazwiska wyczytywali uczniowie I LO, IV LO i studenci Olkuskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku działającego przy MOK. Apel rozpoczęła modlitwa El Male Rachamim zaśpiewana przez Aviego Applesteina.

Odsłonięcie tablicy

W środę 13 czerwca odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy na budynku Starostwa Powiatowego w Olkuszu upamiętniającej zagładę olkuskich Żydów. W tym budynku, w czerwcu 1942 roku przeszło 3000 olkuskich Żydów spędziło ostatnie dni w swoim mieście. Z niego wyruszyli na marsz ulicami miasta, którego finałem były komory gazowe obozu Auschwitz – Birkenau. Tablica z tekstami w języku polskim, hebrajskim, angielskim i niemieckim została ufundowana przez radnych V kadencji Rady Powiatu, władze Olkusza i Olgerda Dziechciarza. Udział w uroczystościach, zorganizowanych przez Starostwo Powiatowe w Olkuszu, wzięli przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwa, gminy żydowskiej oraz wielu instytucji i stowarzyszeń. 

Sesja naukowa

Następnie w MOK Centrum Kultury przy ulicy Szpitalnej rozpoczęła się sesja naukowa poświęcona historii olkuskich Żydów. Patronat naukowy nad sesją objął Instytut Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Wykłady wygłosili pracownicy Instytutu - dr hab. Stefan Gąsiorowski prof. PAN i dr Hanna Kozińska-Witt, a także olkuscy historycy: dr hab. Dariusz Rozmus, mgr Ireneusz Cieślik i mgr Krzysztof Kocjan. Podczas sesji odbyła się promocja dwóch wydawnictw: „Zagłada olkuskich Żydów” Krzysztofa Kocjana (Wyd. Fundacja Kultury „Afront”)  i „W tajgach Sybiru” Mosze Bergera (Wyd. Austeria). Druga z publikacji ukazała się dzięki zaangażowaniu prof. Michała Ostrowskiego. Podczas seminarium zostały odczytane trzy listy skierowane do organizatorów i uczestników obchodów: z kancelarii prezydenta Andrzeja Dudy, ambasador Izraela Anny Azari oraz potomków olkuskich Żydów.

Marsz Pamięci

O godzinie 18.00 spod tablicy pamiątkowej na budynku Starostwa wyruszył po raz dwunasty Marsz Pamięci. Poprowadził go Ireneusz Cieślik, który od 2006 roku, zawsze 13 czerwca, kiedy z Olkusza wyjechał największy transport Żydów do obozu Auschwitz – Birkenau, idzie ostatnią drogą olkuskich Żydów, aby oddać im hołd. Na trasie Marszu zostały umieszczone plansze z fotografiami pokazującymi wydarzenia sprzed 75 lat, a uczestnicy otrzymali kartki z portretami ofiar i ich notami biograficznymi. Pod budynkiem stacji kolejowej, skąd olkuscy Żydzi wyruszyli w swą ostatnią drogę, zapalono lampki ułożone w kształt Gwiazdy Dawida, a Avi Applestein odmówił modlitwę. Symboliczny wymiar miało uczestnictwo w Marszu młodzieży polskiej i niemieckiej, która przebywa w naszym mieście z wizytą w I LO.

- Przez ponad 60 lat prawie wcale nie mówiło się w Olkuszu o zamordowaniu przez hitlerowców niemal połowy ówczesnych mieszkańców miasta tylko dlatego, że urodzili się oni Żydami. Sporadyczne, pojedyncze głosy rzadko przerywały to trudne do pojęcia milczenie olkuszan wokół tragedii tysięcy swoich sąsiadów. W efekcie znaczna część obecnych mieszkańców miasta nawet nie jest świadoma ani tej tragedii, ani połowy historii miasta. Od kilkunastu lat, dzięki wysiłkom wielu ludzi, ta sytuacja systematycznie się poprawia. Dzięki tegorocznemu zaangażowaniu władz miasta w koordynację inicjatyw różnych osób, środowisk i instytucji, dziś po trzydniowych obchodach upamiętniających ofiary tragedii sprzed 75 lat, można powiedzieć – i cieszyć się – że dawni mieszkańcy Olkusza wrócili do sers i pamięci dzisiejszych olkuszan – mówi Ireneusz Cieślik, społecznie zaangażowany w działania upamiętniające losy żydowskiej diaspory.

Warto dodać, że przed uroczystościami na ścianie budynku Muzeum Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej zawieszono dwie tablice informacyjne opisujące dzieje Żydów olkuskich oraz historię synagogi, która wznosiła się w pobliżu. Nowe tablice opracowane i wykonane przez olkuski magistrat zastąpiły stare, które zostały zawieszone w lipcu 2006 roku. Wtedy, z inicjatywą upamiętnienia olkuskich Żydów wystąpiło Olkuskie Stowarzyszenie Kulturalne “Brama”, którego członkowie opracowali treść napisów i układ graficzny tablic. Przed zamontowaniem nowych tablic, druhowie z olkuskiej OSP w czynie społecznym odnowili i pomalowali ścianę budynku

Organizatorem 75. rocznicy zagłady olkuskich Żydów był burmistrz Miasta i Gminy Olkusz Roman Piaśnik, a współorganizatorami: Starosta Powiatu Olkuskiego, Miejski Ośrodek Kultury w Olkuszu, Społeczny Komitet Organizacyjny w skład, którego wchodzą: Ireneusz Cieślik, Olgerd Dziechciarz, Krzysztof Kocjan, Michał Ostrowski i Dariusz Rozmus, PTTK Oddział Olkusz, Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Olkuszu, I Liceum Ogólnokształcące w Olkuszu, IV Liceum Ogólnokształcące w Olkuszu. Patronat naukowy nad uroczystościami objął Instytut Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, a patronat honorowy Instytut Pamięci Narodowej oddział w Krakowie. Patronat medialny: Przegląd Olkuski i portal Olkuscy Żydzi – Ludzie, imiona i pamięć (olkuscyzydzi.pl).

UMiG Olkusz

Grant na kreatywne zajęcia edukacyjne

W maju br. Zarząd Województwa Małopolskiego zdecydował o przyznaniu 180 tys. zł na realizację 21 innowacyjnych projektów edukacyjnych w ramach konkursu „Naukowe Inspiracje – Ciekawe i Kreatywne”, w tym warsztatów, laboratoriów, konkursów, spotkań naukowych, eksperymentów badawczych i zajęć interaktywnych.

qK4s0Lh6r2QljMu

Konkurs skierowany był do szkół, w tym uczniów i nauczycieli oraz akademickich kół naukowych z Małopolski, które mają niebanalne pomysły, jak sprawić, żeby nauka była jeszcze ciekawsza.

Zwycięskie projekty będą uzupełnieniem działalności kół naukowych i przekazywanej za ich pośrednictwem wiedzy. Poza tym wzmocnią partnerstwa zawierane między akademickimi kołami naukowymi a szkołami, dzięki czemu małopolscy uczniowie zyskają niepowtarzalną szansę uczestnictwa w zajęciach, pokazach i warsztatach prowadzonych przez nauczycieli akademickich.

W gronie beneficjentów znalazło się Stowarzyszenie Inicjatyw Młodzieży Olkuskiej, które zgłosiło projekt pod nazwą „Młody, aktywny obywatel”, na który otrzymało 5 380 zł. Stowarzyszenie zarejestrowane zostało w październiku 2013 r. Założyli je młodzi ludzie z Olkusza, przekonani o konieczności budowania społeczeństwa obywatelskiego, rozwijania świadomości przede wszystkim w nowym pokoleniu mieszkańców i pobudzania ich do działania na rzecz poprawy jakości życia w małych ojczyznach, gminie, mieście, czy na osiedlu.

Warto przypomnieć, że małopolski projekt „Naukowe  Inspiracje  –  Ciekawe i  Kreatywne” zorganizowano trzeci raz. W poprzednich dwóch edycjach wsparcie w wysokości 373 tys. zł. otrzymały 54 zadania.

Beneficjentom z Olkusza serdecznie gratulujemy!

Jerzy Nagawiecki

Kultura i rekreacja - drogą do integracji

KULTURA I REKREACJA – DROGĄ DO INTEGRACJI”  pod takim hasłem 9 czerwca 2017 r. Polskie Stowarzyszenie  na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Wolbromiu po raz kolejny obchodziło Dzień Godności Osób Niepełnosprawnych. Patronat honorowy nad imprezą objął Wojewoda Małopolski a także Burmistrz Miasta i Gminy Wolbrom Adam Zielnik.

21

 

Zaproszenie stowarzyszenia przyjęli również Proboszcz Parafii Podwyższenia Krzyża Św. w Wolbromiu Ksiądz Tadeusz Maj, Dyrektor Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Pan Rafał Solecki, Dyrektor Oddziału PFRON w Krakowie Pani Marta Mordarska, Wicestarosta Powiatu Olkuskiego Pan Jan Orkisz, Przewodniczący Rady Miejskiej w Wolbromiu Pan Dariusz Gorgoń, Dyrektor PCPR w Olkuszu Pani Anna Curyło-Rzepka wraz z Zastępcą Dyrektora Panem Kazimierzem Czyżem, kierownik działu administracji SUMIRIKO POLAND Pani Tsuruko Haga, a także dyrektorzy zaprzyjaźnionych placówek i instytucji. Gośćmi szczególnymi tego dnia byli podopieczni placówek prowadzonych przez PSONI Koło w Wolbromiu wraz z rodzinami oraz podopieczni sąsiadujących placówek działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami.

W pierwszej części uroczystości na scenie wolbromskiego Domu Kultury prezentowali swoje zdolności artystyczne uczestnicy WTZ w Lgocie Wolbromskiej w spektaklu pt. „Romeo i Julia” oraz wychowankowie OREW w Wolbromiu w historycznej inscenizacji „Legenda o Popielu”, a swoją interpretację wierszy Haliny Poświatowskiej przypomnieli laureaci V Małopolskich Impresji Poetyckich - Bartek Rams i  Grzegorz Perek. Niespodziankę dla zebranych w postaci dostojnego walca i żywiołowego twista przygotowała roztańczona kadra OREW.

Druga część imprezy odbywała się na terenach zielonych Domu Kultury, gdzie można było zobaczyć pokaz średniowiecznej mody, a dzięki uprzejmości Pana Jana Kołodzieja – białą broń i rycerskie zbroje. Średniowieczne kramy oferowały wyroby rękodzieła i rycerski poczęstunek, a swoich sił można było spróbować w ciekawych konkurencjach i zabawach plebejskich, a także warsztatach plastycznych.

Na zakończenie obchodów Dnia Godności Osób Niepełnosprawnych zostały wręczone nagrody i dyplomy za udział w konkurencjach, w których najlepszą placówką okazał się ŚDS Wolbrom.

Tegoroczne obchody Dnia Godności Osób Niepełnosprawnych odbywały się w ramach projektu „KULTURA I REKREACJA – DROGĄ DO INTEGRACJI” realizowanego przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego ze środków PFRON.

Wszystkie zdjęcia z imprezy:  http://psouu-wolbrom.pl/galeria/2017/148/index.html

Nowy samochód strażacki jest już w Gminie Klucze!

Właśnie odebraliśmy pierwszy w historii Gminy Klucze fabrycznie nowy pożarniczy samochód specjalny do celów ratowniczo-gaśniczych. Na zakup pojazdu Gmina Klucze otrzymała dofinansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego 2014-2020 w ramach projektu „Bezpieczna Małopolska – samochody strażackie” – mówi Wójt Norbert Bień.

DSC 0326

W ramach projektu zakupiono łącznie 34 samochody dla jednostek ochotniczych straży w Małopolsce. Dziś odbyło się przekazanie kluczyków do siedmiu aut zakupionych w ramach dofinansowania dla jednostek OSP w Małopolsce Zachodniej, m.in. dla Bukowna i Klucz.

Oficjalne przekazanie wozów odbyło się Andrychowie, a w odbiorze uczestniczyli przedstawiciele naszej gminy, m.in. Wójt Norbert Bień, Przewodniczący Rady Gminy Bogusław Paś i Komendant Gminny OSP Jan Mól. Zakupiony samochód znajdzie się na wyposażeniu Ochotniczej Straży Pożarnej w Bydlinie, jednostki, która znajduje się w krajowym systemie ratowniczym.

Przedstawiciele siedmiu gmin Małopolski Zachodniej, w tym Gminy Klucze, kluczyki do wozów odebrali z rąk członka zarządu Województwa Małopolskiego, Grzegorza Lipca.

Nowe wozy z pewnością znacząco wpłyną na komfort pracy strażaków. Ich bezpieczeństwo oznacza bezpieczeństwo Małopolan, dlatego też zarząd województwa od lat wspiera strażaków ochotników dedykując im programy takie jak „Małopolskie Remizy” czy „Bezpieczna Małopolska” – powiedział Grzegorz Lipiec.

Przekazane w ramach projektu samochody strażackie MARKI Volvo mają niezbędne, nowoczesne wyposażenie, m.in. autopompę, maszt z oświetleniem LED, wyciągarkę o sile 8 ton, a także zestaw do łączności radiowej. Kabina wozu mieści 6 strażaków. Samochód może jednorazowo przewieźć ok. 3000 litrów wody i 300 litrów środka pianotwórczego do gaszenia pożarów. Napęd 4x4 umożliwia dotarcie do najbardziej niedostępnych terenów. Samochody są także „przyjazne” dla środowiska, gdyż silniki spełniają bardzo wysokie normy czystości spalin. Dodatkowo – w ramach projektu – każda z OSP otrzyma detektor wielogazowy, który umożliwi szybką reakcję w przypadku niebezpieczeństwa związanego z zatruciem czadem czy wybuchem gazu – informuje Województwo Małopolskie.  

DSC 0331

Wartość jednego pojazdu, którego producentem jest firma „BOCAR”, to ponad 680 tys. złotych Na zakup wozu Gmina Klucze otrzymała dofinansowanie w wysokości 313 tys. złotych.

Rafał Jaworski

Pamiętamy o zagładzie

Dokładnie 75 lat temu bestialsko zamordowano niemal połowę mieszkańców Olkusza. Aby oddać im hołd, w dniach 11 – 13 czerwca władze Olkusza we współpracy z partnerami organizują obchody upamiętniające 75. rocznicę zagłady olkuskich Żydów.

- Przez prawie 700 lat olkuscy Żydzi współtworzyli obraz naszego miasta. Zagładę społeczności żydowskiej przyniosła wojna. Choć różnili się od nas religią, językiem i zwyczajami, byli tak jak my, obywatelami Polski i mieszkańcami Olkusza. Winniśmy im pamięć. Dlatego zapraszam do wzięcia udziału w uroczystościach, które są swoistą żywą lekcją historii – mówi Roman Piaśnik, burmistrz Miasta i Gminy Olkusz.

Główna część uroczystości odbędzie się we wtorek 13 czerwca, gdyż właśnie tego dnia, przed 75 laty, z Olkusza wyruszył największy transport Żydów do obozu Auschwitz – Birkenau. O godzinie 10.00 nastąpi odsłonięcie tablicy upamiętniającej zagładę olkuskich Żydów na budynku Starostwa Powiatowego w Olkuszu. To właśnie w tym budynku przed 75 laty zgromadzono olkuskich Żydów przed wywiezieniem do obozu zagłady. Przywracaniu pamięci o olkuskich Żydach ma służyć sesja naukowa, która rozpocznie się o godzinie 11.00 w MOK Centrum Kultury przy ul. Szpitalnej 32. Podczas sesji dr hab. Stefan Gąsiorowski prof. PAN (Instytut Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie), wygłosi wykład "Autonomia Żydów okresu staropolskiego". Z kolei dr Hanna Kozińska-Witt (Instytut Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie) będzie mówiła o sytuacji prawnej Żydów w XIX i XX wieku. Wykład „Cmentarze żydowskie na ziemi olkuskiej” zaprezentuje dr hab. Dariusz Rozmus, a prelekcję „Zagłada olkuskich Żydów” przedstawią Ireneusz Cieślik oraz Krzysztof Kocjan. Spotkanie zakończy promocja książek: Krzysztof Kocjan „Zagłada olkuskich Żydów” i Mosze Berger „W tajgach Sybiru”.

O godzinie 18.00 pod tablicą pamiątkową na budynku Starostwa rozpocznie się Marsz Pamięci. Jego uczestnicy przejdą ulicami miasta ostatnią drogą olkuskich Żydów spod budynku Starostwa, w którym zgromadzono ludność żydowską przed wywiezieniem, na dworzec kolejowy. Warto dodać, że Marsz Pamięci organizowany jest od 2006 roku przez Ireneusza Cieślika.

Poza główną częścią obchodów organizatorzy przygotowali też cały szereg wydarzeń towarzyszących. W niedzielę 11 czerwca o godz. 18.00 na olkuskim rynku zostanie otwarta wystawa plenerowa „Olkuscy Żydzi” przygotowana przez olkuski magistrat, a następnie rozpocznie się koncert muzyki klezmerskiej, w którym wystąpi Magda Brudzińska KLEZMER TRIO. W przypadku niepogody, koncert organizowany przez olkuski MOK rozpocznie się o godz. 18:30 w MOK Centrum Kultury przy ul. Szpitalnej 32 (wstęp wolny). Z kolei w poniedziałek 12 czerwca w Centrum Kultury przy ul. Szpitalnej 32 będą się odbywały warsztaty dla uczniów olkuskich szkół zatytułowane „Żyli wśród nas”. Warsztaty poświęcone historii, tradycjom i kulturze olkuskich Żydów zakończy spacer śladem olkuskich Żydów i zwiedzanie wystawy judaików w Muzeum Regionalnym PTTK. Tego samego dnia o godzinie 18.00 rozpoczyna się wycieczka „Śladami olkuskich Żydów”, czyli spacer po Olkuszu śladami jego żydowskich mieszkańców. Udział w wycieczce jest bezpłatny. Zbiórka pod Punktem Informacji Turystycznej (ul. Floriańska 8). O godzinie 19:00 na olkuskim rynku rozpocznie się Apel pomordowanych, w trakcie, którego uczniowie olkuskich szkół odczytają nazwiska wszystkich znanych żydowskich mieszkańców Olkusza zamordowanych w okresie drugiej wojny światowej. Od 12 czerwca do 12 lipca 2017 r. w olkuskim Muzeum Regionalnym PTTK można zwiedzać wystawę czasową olkuskich judaików. Warto dodać, że z okazji uroczystości olkuski magistrat przygotował bezpłatną ulotkę o historii olkuskiej diaspory żydowskiej.

Organizatorem 75. rocznicy zagłady olkuskich Żydów jest Burmistrz Miasta i Gminy Olkusz, a współorganizatorami: Starosta Powiatu Olkuskiego, Miejski Ośrodek Kultury w Olkuszu, Społeczny Komitet Organizacyjny w skład, którego wchodzą: Ireneusz Cieślik, Olgerd Dziechciarz, Krzysztof Kocjan, prof. dr hab. Michał Ostrowski i dr hab. Dariusz Rozmus, PTTK Oddział Olkusz, Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Olkuszu, Uniwersytet Trzeciego Wieku w Olkuszu, I Liceum Ogólnokształcące w Olkuszu, IV Liceum Ogólnokształcące w Olkuszu. Patronat naukowy nad uroczystościami objął Instytut Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, a patronat honorowy Instytut Pamięci Narodowej oddział w Krakowie. Patronat medialny: Przegląd Olkuski i portal Olkuscy Żydzi – Ludzie, imiona i pamięc (olkuscyzydzi.pl).

 

UMiG Olkusz 

Są pieniądze na podziemia ratusza!

Prawie 2 miliony złotych środków zewnętrznych otrzymała Gmina Olkusz na realizację multimedialnej trasy turystycznej w podziemiach olkuskiego ratusza. Oznacza to, że już niebawem w Srebrnym Mieście powstanie nowoczesny obiekt, dzięki któremu mieszkańcy i turyści będą mogli poznać bogatą historię Olkusza. Połączenie nowych mediów z artefaktami świadczącymi o przeszłości miasta stanowić będzie interesującą podróż w czasie.

podziemia dofinansowanie

Projekt Gminy Olkusz został oceniony bardzo wysoko i znalazł się na 13. pozycji spośród 39 projektów, jakie otrzymały pieniądze w ramach konkursu na dofinansowanie ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego działań skierowanych na rozwój instytucji kultury i udostępnienie dziedzictwa kulturowego. Kwota uzyskanego dofinansowania w tym konkursie jest jedną z najwyższych w całym województwie małopolskim.

- Mieszkańcy Olkusza i przyjeżdżający goście od kilku lat czekali na zagospodarowanie reliktów ratusza, odkrytych podczas rewitalizacji Starówki. Niezmiernie się cieszę, że możemy przekazać dobre wiadomości. Już niebawem będziemy mogli pochwalić się nowoczesnym obiektem, który nie tylko będzie źródłem wiedzy dla mieszkańców o ich mieście, ale także stanowić będzie atrakcję turystyczną. Obiekt ma niezwykle duży potencjał promocyjny i jestem pewien, że w połączeniu z innymi, już opracowanymi projektami, pozwoli nam rozpocząć nowy rozdział w historii naszego miasta – komentuje Roman Piaśnik, burmistrz Olkusza.

Odsłonięte podczas prac rewitalizacyjnych piwnice ratusza pochodzą z przełomu XIV i XV wieku. Stojący na środku rynku ratusz był symbolem dużego znaczenia miasta w skali regionu i Europy. Obradowała w nim rada miejska, ponadto mieściły się tam m. in. kancelaria, skarbiec, więzienie, a także prowadzony był wyszynk piwa. Został rozebrany 200 lat temu. Teraz w jego podziemiach powstanie unikatowe muzeum, w którym zaplanowano sale tematyczne, odnoszące się do historii górnictwa, wydobycia srebra, słynnych olkuskich astronomów i wielu innych. Narracja obiektu będzie skonstruowana tak, że osoby w każdym wieku będą mogły dowiedzieć się wielu ciekawostek na temat przeszłości miasta. Oprócz wystawy planowane są również recepcja, sanitariaty i sklep z pamiątkami.

Podziemia olkuskiego ratusza już teraz cieszą się ogromnym zainteresowaniem wśród mieszkańców i przyjezdnych. Pomimo tego, że obecnie podziemia ratusza nie są dostępne do indywidualnego zwiedzania, magistrat wyszedł naprzeciw potrzebom i umożliwia zwiedzanie grupowe z przewodnikiem. Kilka razy do roku organizowane są również akcje zwiedzania dla osób indywidualnych. Podczas Święta Srebra podziemia obejrzało pół tysiąca osób, a wejściówki rozeszły się w ciągu godziny!

podziemia dofinansowanie 2

 

Wszystko wskazuje na to, że już niebawem Olkusz będzie mógł się pochwalić obiektem na miarę współczesnej Europy. Planowany koszt organizacji podziemnej trasy turystycznej w olkuskim ratuszu to niespełna 5 mln zł, z czego 2 mln zł zostanie dofinansowane ze środków unijnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020. Przypomnijmy, że Gmina ubiega się o pieniądze na podziemia ratusza również w ramach projektu „Rewitalizacja kwartału królewskiego w Olkuszu oraz utworzenie multimedialnej trasy turystycznej w podziemiach ratusza”. Projekt przeszedł pozytywnie weryfikację i znajduje się na drugim miejscu listy rezerwowej. Ponieważ szanse na przyznanie pieniędzy również na ten projekt są duże, okaże się niebawem, w ramach którego podziemia zostaną zrealizowane.

UMiG Olkusz

Pozytywnie aktywni olkuszanie: SIMO

Nie siedzą godzinami przed telewizorami, monitorami komputerów, albo ze smartfonami w dłoniach. Robią coś dla innych, realizują się na różne sposoby z pożytkiem dla swych lokalnych społeczności. Dotacja przyznana w tym roku przez Gminę Olkusz dla Centrum Wspomagania Organizacji Pozarządowych „Pomost” stwarza możliwość i dobrą okazję do ich zaprezentowania, szczególnie tych najmłodszych i jeszcze mało znanych olkuskich stowarzyszeń. Cykl spotkań z pozytywnie aktywnymi olkuszanami zaczynamy od SIMO.

dzieci po zajeciach plastycznyc

Stowarzyszenie Inicjatyw Młodzieży Olkuskiej, bo tak brzmi pełna nazwa tej organizacji, zarejestrowane zostało w październiku 2013 r. Założyli je młodzi ludzie z Olkusza, przekonani o konieczności budowania społeczeństwa obywatelskiego, rozwijania świadomości przede wszystkim w nowym pokoleniu mieszkańców i pobudzania ich do działania na rzecz poprawy jakości życia w małych Ojczyznach, gminie, mieście, czy na osiedlu.

- Początki były trudne, młodym stowarzyszeniom niełatwo rywalizować o granty ze znanymi, działającymi od wielu lat organizacjami pozarządowymi. Ale nie poddawaliśmy się, realizowaliśmy projekty bez wsparcia z zewnątrz, pomagali nam lokalni sponsorzy – wspomina Olga Kamionka, prezes SIMO. Swoją aktywnością społeczną w Polsce rozpoczynała jako wolontariuszka w Klubie „Przyjaźń”, prowadzonym przez Stowarzyszenie Wszyscy Dla Wszystkich. Stamtąd, co sama podkreśla, wyniosła nie tylko doświadczenie, ale też inspiracje do dalszej działalności. Wcześniej działała w organizacjach studenckich na Ukrainie, skąd pochodzi.

Międzynarodowa współpraca, wymiana młodzieży, szczególnie z krajów Europy Środkowo-Wschodniej, są jednymi z priorytetów SIMO. Dzięki partnerstwu ze stowarzyszeniem z Estonii, w kraju tym gościli olkuszanie. Głównym celem wizyty był udział w warsztatach programu Erasmus+ pod egidą Unii Europejskiej. Trzeba zaznaczyć, że nie zostali oni wybrani spośród zarządu, czy członków organizacji, lecz w ramach otwartego naboru. Zaangażowaniu młodych mieszkańców naszego miasta w problemy międzynarodowe służyła też symulacja ONZ z udziałem olkuskich licealistów, zrealizowana we współpracy ze Starostwem Powiatowym i Instytutem Politologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.

- To były akcje, a my czuliśmy potrzebę codziennej, stabilnej działalności. Jej spełnienie przyniósł pomysł aktywowania Klubu „Krecik” na osiedlu Młodych. W ubiegłym roku zwrócił się z tym do nas Zarząd Osiedla, nasza idea na prowadzenie klubu została przyjęta pozytywnie. Obecnie dzięki grantom z Urzędu Miasta i Gminy prowadzimy w „Kreciku” trzy projekty, a mamy plany kolejnych przedsięwzięć służących rozwijaniu wspólnych zainteresowań, edukacji, rozrywce oraz integrowaniu naszej lokalnej społeczności. Czeka nas też już niedługo projekt finansowany ze środków Województwa Małopolskiego w kooperacji z Kołem Naukowym Studentów Instytutu Politologii Uniwersytetu Pedagogicznego, a dedykowany dla olkuskich licealistów – opowiada z nieskrywanym entuzjazmem Olga Kamionka.

Cykl zajęć plastycznych „Razem z dziećmi”, realizowana we współpracy ze Szkołą Podstawową nr 10 „Zumba na świeżym powietrzu”, czy zaplanowana na wrzesień tego roku  wycieczka do Muzeum Auschwitz-Birkenau, miejsca kaźni olkuszan - to zaledwie przykłady działalności SIMO. Składają się na nią również prowadzone w kilku grupach kursy języka angielskiego i rosyjskiego, fitness, tai-chi, joga, gry planszowe, malowanie na szkle, a także Klub Kresowy propagujący kulturę oraz kuchnię dawnych kresów Rzeczpospolitej.

- 19 sierpnia wspólnie z Zarządem Osiedla organizujemy Festyn na osiedlu Młodych, który będzie dla nas kolejnym ogromnym wyzwaniem organizacyjnym. Ponadto cieszy nas przynosząca wiele dobrego współpraca nie tylko z Zarządem Osiedla, ale również z wieloma innymi partnerami: Instytutem Politologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Nieżyńskim Uniwersytetem Państwowym im. Gogola, Hufcem ZHP w Olkuszu, Klubem Seniora „Radość” oraz licznymi organizacjami pozarządowymi z Europy. Partnerstwo z Klubem Seniora z Osiedla Młodych dobitnie pokazuje, że chociaż w nazwie i wśród większości członków mamy młodzież, to jesteśmy otwarci i działamy z osobami starszymi oraz dziećmi – wyjaśnia prezes SIMO.

Pełni są pozytywnej energii, potrafią wykorzystać ją na korzyść lokalnej społeczności, a mają też wiele planów na przyszłość. Bez wątpienia warto do nich dołączyć.

Kontakt z SIMO:

Olga Kamionka 789 367 302 - prezes stowarzyszenia

Mateusz Kamionka 506 919 441 - wiceprezes stowarzyszenia

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Fanpage na Facebooku: https://www.facebook.com/krecikolkusz/

Zachęcamy też do zapoznania się z projektem Centrum Wspomagania Organizacji Pozarządowych „Pomost”: http://pomost.rsm.olkusz.pl

Zdjęcia: archiwum SIMO.

Centrum Wspomagania Organizacji Pozarządowych „Pomost” w Olkuszu.

Za kilka tygodni ruszy budowa szpitalnego oddziału ratunkowego

Wszystkie łóżka w olkuskim szpitalu zostały wymienione, a w najbliższych tygodniach przy szpitalu ruszy budowa nowego budynku szpitalnego oddziału ratunkowego. Rozpoczęcie największej tegorocznej inwestycji w szpitalu oraz zakończona właśnie wymiana łóżek dla pacjentów, były tematem wczorajszego spotkania starosty olkuskiego Pawła Piasnego, prezesa Grupy Nowy Szpital Holding S.A., Marcina Szulwińskiego i zarządu Nowego Szpitala w Olkuszu.

DSC08962 Kopia

Podczas spotkania rozmawiano przede wszystkim o największej tegorocznej inwestycji w szpitalu, którą jest budowa nowego oddziału ratunkowego. Obecnie trwają ostatnie ustalenia z wykonawcą dotyczące m.in. harmonogramu prac a za kilka tygodniu powinny rozpocząć się prace budowlane.


Szpitalny oddział ratunkowy powstanie na  działce po dawnym lądowisku. Szpital otrzymał na ten cel dofinansowanie z programu operacyjnego infrastruktura i środowisko na lata 2014-2020 z puli środków przeznaczonych na medycynę ratunkową. Łączna wartość projektu wynosi 6 221 215,03 zł, z czego udział własny to 1 388 423,20, a 4 832 791,83 zł  to dofinansowanie.  

DSC08977

Zyskają przede wszystkim pacjenci, ponieważ nowy budynek będzie przestronniejszy i bardziej komfortowy niż obecny oddział. Poza tym, będzie spełniał wymogi prawne dotyczące tego typu oddziałów.

W czasie spotkania podsumowano również, zakończoną właśnie wymianę łóżek w szpitalu. Dzięki porozumieniu między zarządem powiatu olkuskiego i zarządem szpitala, w tym miesiącu udało się dokończyć wymianę łóżek dla pacjentów. Na zakup 190 nowych łóżek, szpital przeznaczył ponad 300 tys. zł.

Nowy Szpital w Olkuszu

Chwała ludziom niesłusznie posądzonym

Marian Kiciarski urodził się 6. kwietnia 1902, zmarł 21 marca 1974 w Olkuszu. Przyszedł na świat w Angelówce, niemieckiej kolonii w powiecie Złoczów - w Cesarstwie Rosyjskim - jako syn Ignacego i Małgorzaty z d. Kollinger. Jego ojciec był rzemieślnikiem (ślusarzem), a matka – gospodynią domową. W listopadzie 1918r., jako uczeń lwowskiego gimnazjum wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego. Walczył w wojnie bolszewickiej, za co otrzymał promocję na podporucznika rezerwy i Krzyż Walecznych. W 1928 roku na lwowskim uniwersytecie im. Jana Kazimierza uzyskał tytuł doktora medycyny.

dr Marian Kiciarski siedzi pierwszy z prawej

Dr Marian Kiciarski siedzi pierwszy z prawej, Załęże rok 1933

Od połowy 1930 roku dr Kiciarski pracował w służbie zdrowia, pełnił kolejno funkcje lekarza powiatowego w małopolskim Pilźnie, w Oszmianie i w Wilnie. Organizował miejską i szkolną służbę zdrowia oraz państwową pomoc lekarską (ówczesne pogotowie), zwalczał epidemie czerwonki, tyfusu, gruźlicy, wpajał zasady higieny, prowadził szczepienia, uczył ratownictwa medycznego. Ożenił się z Heleną Władysławą Burnatowicz, urodzoną w 1904 roku w Bolechowie k. Doliny (woj. stanisławowskie).

Lekarz powiatowy

W kwietniu 1933 r. przybył do Olkusza, jako nowy lekarz powiatowy i miejski. Posiadał motocykl z przyczepą, którym jeździł do pacjentów, pracował w ubezpieczalni, prowadził kursy BHP i pierwszej pomocy, zasiadał w wojskowej komisji poborowej, współpracował m.in. ze starostą Czesławem Brzostyńskim, wicestarostą Edwardem Trznadlem, z szefową Zarządu Powiatowego PC Zofią Walerią Okrajni (1876-1947) i z kierownikiem Przysposobienia Wojskowego w Starostwie, kapitanem WP w stanie spoczynku Konstantym Szyszko – Szyszkowskim (1897 – ok. 1941). Trzeba dodać, że miał dobre kontakty z Juszczykami z ul. Szpitalnej, absolwentami Liceum im. Kazimierza Wielkiego, kuzynami zaangażowanymi społecznie w PCK i w PW (pisali np. ubogim pacjentom miejscowego szpitala podania o zwolnienie z kosztów leczenia). W 1935 roku urodziła się najmłodsza córka Kiciarskich, a jej ojciec zdał zaocznie egzamin magisterski na Wydz. Prawa UJ i rozpoczął studia w Państwowej Szkole Higieny w Warszawie.

W 1937 roku władze II RP uznały go za zdolnego państwowca, organizatora sieci ośrodków zdrowia, w konsekwencji dwa lata później otrzymał awans na radcę prawnego w Ministerstwie Opieki Społecznej, w Departamencie Służby Zdrowia. Nowe stanowisko miał objąć 1 października 1939. Gdy wybuchła wojna był w trakcie przeprowadzki do Warszawy.

W czasach okupacji

3. września 1939. olkuskie starostwo ewakuowano i wraz z innymi urzędnikami i funkcjonariuszami II RP tułał się po kraju, ponoć był nawet w Rumunii, czy na Węgrzech. W lutym 1940 roku wrócił do okupowanego przez Niemców Olkusza. Wojna trwała, miasto i część powiatu wcielono do III Rzeszy (Regierungsbezirk Kattowitz, Gau Schlesien), na ziemiach zdobytych (Kreis Olkusch, SA Ostgebiete), organizowano nową sieć szpitali (Kreiskrankenhauses) i lekarze byli w cenie. Kiciarski nie był represjonowany, interesowały się nim służby hitlerowskie (GestapoStapostelle Kattowitz), ustaliły jego matkę Margarethe z d. Kollinger ze Złoczowa jako Niemkę, a podobnie i jego teściową Wiktorię Hepp. Więc jako domniemany półNiemiec otrzymał posadę lekarza w miejskim szpitalu św. Błażeja z niezłą jak na owe czasy pensją miesięczną ok. 200 marek. Od maja 1940 roku p.o. dyrektora tego szpitala. III Rzesza wygrywała wówczas na wszystkich frontach II WŚ, asymilowała wschodnich Niemców, by ich wyłuskać, jesienią 1940 r. przedsięwzięła akcję policyjną (Einwohnererfassung), a w następnym roku ustanowiła niemiecką listę narodową (Volksliste, Reichsliste). Z końcem listopada 1941 roku Kiciarski został zapisany jako Volksdeutsch III kategorii, bez obowiązku wojskowego, lekarz powiatowy w Olkuszu (Leiter des Kreiskrankenhauses) z pensją 500 DM. Funkcję tę pełnił do stycznia 1945 roku (z miesięczną przerwą w 1943).

Nadzór specjalny

Z meldunku Komendanta Głównego ZWZ (AK) gen. Stefana Roweckiego „Grota” do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie z listopada 1940 roku o sytuacji w Okręgu Śląsko-Dąbrowskim:  „...Praca lepsza niżby się można spodziewać ze względu na niezwykle trudne warunki. Inteligencja wywieziona, nieustanny terror [wobec] wszystkich objawów polskości. Pomimo tego Polacy trzymają się dobrze i organizacja ma równie silne oparcie w masach jak w innych okręgach. Niezwykle trudne warunki legalizacji oficerów i podoficerów zawodowych - stąd ich brak. Podstawą roboty jest tu element robotniczy. Odznacza się on dużą odwagą i ofiarnością. Większość działaczy niepodległościowych na tym terenie ukrywa się pod maską Volksdeutschów. Metody pracy mają charakter wallenrodyzmu. Wszystkie ugrupowania polityczne na terenie rozbite, wszystkie organizacje niepodległościowe współpracują z nami…". Zob. Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945. T. 1, wrzesień 1939 – czerwiec 1941, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 344. O ofiarności i poświęceniu niektórych zagłębiowskich agentów AK wspomina też np. Jan Nowak (Zdzisław Jeziorański). Zob. tegoż „Kurier z Warszawy”, Warszawa – Kraków 1989. Chwała ludziom dzielnym i niesłusznie posądzonym.

Pod sąd!

Ujawnił się w lutym 1945 roku, gdy przez region olkuski przeszedł front wschodni II WŚ i powstały zalążki komunistycznej władzy PRL. Oczywiście został natychmiast aresztowany i postawiony przed sądem jako renegat, zdrajca narodu - z dekretów Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, m.in. z Dekretu z 31 sierpnia 1944. o karaniu zbrodniarzy hitlerowskich i ich współpracowników. Małżonków Kiciarskich - bo aresztowano też jego żonę – sądził wtedy Sąd Grodzki w Olkuszu działający jako Specjalny Sąd Karny PRL, oskarżycielem publicznym był szef Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Stefan Kocjan - bo to właśnie on dokonał realizacji (zatrzymania) podejrzanych, zajął im mieszkanie, ruchomości i żądał dla nich kary śmierci. Wydawało się, że oskarżonych nic nie uratuje od stryczka. Równocześnie do sądu zaczęły wpływać pisma i oświadczenia dowodzące niewinności Kiciarskich: ze starostwa powiatowego, od PPS, od związków zawodowych kolejarzy w Katowicach i od osób cywilnych, w tym od olkuskich Żydów, którzy przeżyli holocaust (m.in. od Cukiermanów i Zylberszatzów). Szalę przeważyła najpewniej Komisja Likwidacyjna ds. Armii Krajowej w Katowicach kierowana przez ostatniego komendanta Okręgu Śląsko-Dąbrowskiego AK płk. Zygmunta Janke ps. „Walter”, w tym i przez lokalnego dowódcę polowego Gerarda Woźnicę ps. „Hardy”. W październiku 1945. Marian Kiciarski ujawnił się przed nimi jako podwójny agent, oficer niepodległościowego podziemia polskiego, porucznik AK ps. „Jur”, szef sanitarny obwodu ZWZ/AK Olkusz „Olga” (Inspektorat Sosnowiec). Odnośne pismo w tej sprawie wystosował do sądu w Olkuszu zastępca „Hardego” Józef Mrówka ps. „Mat”. Zaświadczał w nim, że dr Kiciarski podpisał Volkslistę na polecenie polskiego podziemia – Gwardii Ludowej PPS WRN scalonej z AK.

Ciągle inwigilowany!

W latach 1945/46. komuniści ogłaszali amnestie, tworzyli Rząd Jedności Narodowej i w niektórych sprawach zachowywali pozory praworządności, więc w rezultacie uniewinnili go i przywrócili na stanowisko lekarza powiatowego. Ale to była „krótka piłka”. Po sfałszowaniu wyborów sejmowych (styczeń 1947) i zdominowaniu ruchu robotniczego (grudzień 1948) zaczęli go na nowo prześladować. Odebrali mu członkostwo w PPS, wykluczyli z PZPR, a w latach 1956-65, gdy usiłował wrócić do życia publicznego jako weteran AK – ZBoWiD,  założyli mu kilka spraw operacyjnych (tajnych, śledczych, agenturalnych) jako podejrzanemu o działalność antysocjalistyczną i o szpiegostwo na rzecz USA  i NATO. Służby PRL-u nadały mu kryptonimy: „Redaktor”, „Kosmopolita”, „Rozbijacze”, jego nazwisko przewija się też w wielu teczkach osobowych (agenturalnych) gdzie występuje on jako obiekt rozpracowania, figurant (podejrzany). Z akt wynika, że nie groziła mu już wtedy ze strony komunistów szubienica, niemniej wraz z rodziną żył w akwarium, inwigilowany, otoczony donosicielami. W latach 1960. został pozbawiony niemal wszystkich posad w służbie zdrowia, zostały mu jedynie dyżury w miejscowej Poradni Przeciwgruźliczej i praktyka prywatna. Służba Bezpieczeństwa (MSW PRL) kontrolowała jego korespondencję pocztową krajową i zagraniczną, zastrzegła paszport, Dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku, w ramach wycieczki turystycznej do Związku Sowieckiego, mógł odwiedzić rodzinne strony.  

Biografia:

IPN Ka 08/3609 (arch. 32250/II). Akta ujawnienia b. żołnierzy AK;

IPN Ka 115/1074 (R. spec.259/46), Helena i Marian Kiciarscy, sprawa rehabilitacji domniemanych VD oskarżonych w lutym 1945 roku przez szefa PUBP Olkusz Stefana Kocjana przed Sądem Grodzkim w Olkuszu;

Jezierski Z, Słuzba zdrowia Armii Krajowej w latach 1939-1945. Rozprawa habilitacyjna: Uniwersytet Medyczny w Łodzi, ISBN 8362807873, 978836280787, Łódź, 2013;

Dr Marian Kiciarski, Nekrolog, "Służba Zdrowia", 1974, nr 28 s.2;

Olkusz... Z całego świata tamta strona, czwartek, 3 grudnia 2015 Dawne rodziny 10. „Zdolny siędzie na urzędzie ...” (pochodzenie rodzin, losy w Olkuszu, koligacje) Autorzy: Ryszard Maliszewski i Anna Kownas http://zcalegoswia2.blogspot.com/2015/12/dawne-rodziny-10.html  

AK w dokumentach 1939-1945. T. 1, wrzesień 1939 - czerwiec 1941, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990;

Kiciarski M. „Jur”, Olkusz pod okupacją hitlerowską. Wspomnienia lekarza, Krakowski Oddział Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, Nr 1/1968;

Janke Z. „Walter”, W Armii Krajowej na Śląsku, Katowice 1986;

Niekrasz J, Z dziejów AK na Śląsku, W-wa 1985 (PAX);

Kluczewski L, Kundera Leśniak M, In memoriam. Biografie lekarzy, lekarzy dentystów pracujących na ter. pow. olkuskiego, zm. 1918-2006. Historia powstania szpitala św.Błażeja w Olkuszu, (broszura);

Partyzanckie wspomnienia, „Zeszyty partyzanckie”, zesz. 1 i 2, Olkusz 1999-2004.

Woźnica G, Oddział Hardego, W-wa 1981.

Krzysztof Goc